عینک تهران, تهران مگ, مراقبت از چشم

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی بخش 1

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی بخش 1

مطالبی که در این مقاله می خوانید

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی، طبی، رنگی و بهترین لنز برای چشم

اگر قصد خرید لنز دارید، احتمالاً با انواع مختلفی از لنزهای تماسی روبه‌رو شده‌اید؛ لنز طبی، لنز رنگی، لنز روزانه، ماهانه، لنز توریک، مولتی‌فوکال، نرم و سخت تنها بخشی از گزینه‌های موجود هستند. تفاوت این لنزها فقط در ظاهر یا رنگ نیست، بلکه جنس، طراحی، مدت استفاده، میزان اکسیژن‌رسانی، نوع عیب انکساری و حتی شکل قرنیه در انتخاب آن‌ها اهمیت دارد.

بنابراین انتخاب بهترین لنز صرفاً بر اساس قیمت، برند یا رنگ آن تصمیم درستی نیست. لنز تماسی یک وسیله پزشکی است و انتخاب آن باید با بررسی چشم، تعیین نمره و فیت مناسب انجام شود. FDA و CDC نیز تأکید می‌کنند که انواع لنز تماسی باید با نسخه و راهنمایی متخصص مراقبت از چشم تهیه و استفاده شوند.

در بخش اول این راهنما از عینک تهران با انواع لنزهای تماسی آشنا می‌شوید و می‌بینید هر نوع لنز برای چه افرادی مناسب‌تر است، تفاوت لنزهای طبی و رنگی چیست، لنز روزانه بهتر است یا ماهانه و هنگام خرید لنز به چه نکاتی باید توجه کنید.

توجه: این مقاله راهنمای عمومی است و جایگزین معاینه چشم و نسخه متخصص نیست. اگر برای اولین بار قصد استفاده از لنز دارید یا بیماری چشمی، خشکی چشم یا مشکل قرنیه دارید، قبل از خرید با متخصص چشم یا اپتومتریست مشورت کنید.

لنز تماسی چیست؟

لنز تماسی عدسی بسیار نازکی است که روی سطح چشم و قرنیه قرار می‌گیرد و با تغییر مسیر نور، به اصلاح برخی مشکلات بینایی کمک می‌کند.

لنزها می‌توانند برای اصلاح:

  • نزدیک‌بینی
  • دوربینی
  • آستیگماتیسم
  • پیرچشمی

استفاده شوند. علاوه بر لنزهای اصلاح‌کننده دید، لنزهای رنگی و زیبایی نیز وجود دارند که برای تغییر ظاهر چشم استفاده می‌شوند.

FDA لنزهای تماسی را در گروه تجهیزات پزشکی قرار می‌دهد و تأکید می‌کند که لنز باید با نسخه معتبر و متناسب با چشم فرد تهیه شود.

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی
انواع لنز تماسی بر چه اساسی تقسیم می‌شوند؟

برای شناخت انواع لنز چشم بهتر است بدانیم لنزها را می‌توان از چند زاویه مختلف دسته‌بندی کرد:

از نظر جنس

  • لنز نرم
  • لنز سخت نفوذپذیر به گاز یا RGP
  • لنزهای سیلیکون هیدروژل

از نظر کاربرد

  • لنز طبی
  • لنز رنگی
  • لنز طبی رنگی
  • لنز درمانی
  • لنز ارتوکراتولوژی یا Ortho-K

از نظر طراحی برای مشکل بینایی

  • لنز کروی یا Spherical
  • لنز توریک یا Toric
  • لنز مولتی‌فوکال یا Multifocal
  • لنزهای تخصصی مانند اسکلرال

از نظر مدت استفاده یا برنامه تعویض

  • لنز یک‌بارمصرف روزانه
  • لنز دو هفته‌ای
  • لنز ماهانه
  • لنزهای با برنامه تعویض طولانی‌تر
  • لنزهای مخصوص استفاده طولانی یا شبانه، فقط در صورت تأیید متخصص

FDA نیز لنزهای تماسی را از نظر جنس و برنامه استفاده در گروه‌هایی مانند لنز نرم، RGP، لنز قابل تعویض و لنزهای Extended Wear دسته‌بندی می‌کند.

1. لنز نرم چیست؟

لنز نرم (Soft Contact Lens) رایج‌ترین نوع لنز تماسی است. این لنز انعطاف‌پذیر است و روی قرنیه قرار می‌گیرد.

لنزهای نرم معمولاً برای بسیاری از افرادی که برای نخستین بار از لنز استفاده می‌کنند، راحت‌تر هستند و معمولاً سازگاری اولیه سریع‌تری نسبت به لنزهای RGP دارند. FDA نیز اشاره می‌کند که لنزهای نرم معمولاً راحت‌تر هستند، در حالی که لنزهای RGP می‌توانند دید شفاف و دقیق‌تری ایجاد کنند.

مزایای لنز نرم

  • راحتی مناسب برای بسیاری از کاربران
  • سازگاری نسبتاً سریع
  • انعطاف‌پذیری بالا
  • تنوع زیاد در مدل و کاربرد
  • وجود مدل‌های طبی، رنگی، توریک و مولتی‌فوکال

لنز سیلیکون هیدروژل چیست؟

سیلیکون هیدروژل یکی از مواد مورد استفاده در ساخت برخی لنزهای نرم است که امکان عبور اکسیژن بیشتری را نسبت به برخی مواد قدیمی‌تر فراهم می‌کند. FDA نیز سیلیکون هیدروژل را به‌عنوان یکی از مواد جدیدتر لنزهای نرم معرفی می‌کند.

البته «اکسیژن‌رسانی بیشتر» به این معنی نیست که لنز برای همه افراد مناسب است؛ طراحی، فیت، مدت استفاده و شرایط چشم نیز اهمیت دارند.

2. لنز سخت یا RGP چیست؟

RGP مخفف Rigid Gas Permeable است و به لنزهای سخت نفوذپذیر به گاز گفته می‌شود.

این لنزها برخلاف لنزهای نرم انعطاف‌پذیری کمتری دارند، اما می‌توانند برای برخی افراد دید بسیار شفاف و پایداری ایجاد کنند.

FDA اعلام می‌کند لنزهای RGP دوام بیشتری دارند و نسبت به لنزهای نرم مقاومت بیشتری در برابر تجمع برخی رسوبات نشان می‌دهند؛ با این حال، سازگاری اولیه با آن‌ها ممکن است بیشتر طول بکشد.

لنز RGP برای چه کسانی مناسب است؟

انتخاب RGP به شرایط چشم بستگی دارد و ممکن است در برخی مشکلات خاص قرنیه یا نیازهای بینایی پیچیده‌تر مورد استفاده قرار گیرد.

این نوع لنز نباید صرفاً به دلیل «شفاف‌تر بودن دید» بدون معاینه و فیت تخصصی انتخاب شود.

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی
3. لنز طبی چیست؟

لنز طبی برای اصلاح عیوب انکساری چشم استفاده می‌شود.

برخلاف تصور برخی افراد، لنز طبی فقط مخصوص نزدیک‌بینی نیست و بسته به طراحی و مشخصات آن می‌تواند برای مشکلات مختلف بینایی استفاده شود.

لنز طبی می‌تواند برای اصلاح:

  • نزدیک‌بینی
  • دوربینی
  • آستیگماتیسم
  • پیرچشمی

طراحی شود. FDA نیز کاربرد لنزهای تماسی را برای اصلاح نزدیک‌بینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی تأیید و معرفی کرده است.

4. لنز توریک چیست؟

اگر آستیگماتیسم دارید، ممکن است لنز معمولی کروی برای اصلاح کامل دید شما مناسب نباشد.

لنز توریک (Toric Contact Lens) نوعی لنز با طراحی خاص است که برای اصلاح آستیگماتیسم ساخته می‌شود.

این لنزها باید روی چشم در موقعیت مناسب قرار بگیرند و طراحی آن‌ها به گونه‌ای است که قدرت‌های مختلف اپتیکی را در محورهای متفاوت ایجاد می‌کند.

مزایای لنز توریک

  • اصلاح آستیگماتیسم
  • امکان استفاده از لنز به جای عینک در بسیاری از افراد
  • وجود مدل‌های نرم و برخی انواع تخصصی‌تر

با این حال، انتخاب لنز توریک فقط بر اساس «شماره چشم» انجام نمی‌شود و پارامترهایی مانند محور آستیگماتیسم، انحنای قرنیه و فیت لنز نیز اهمیت دارند.

5. لنز مولتی فوکال چیست؟

لنز مولتی‌فوکال (Multifocal) برای افرادی طراحی شده است که علاوه بر اصلاح دید دور، به اصلاح دید نزدیک نیز نیاز دارند؛ موضوعی که بیشتر با پیرچشمی مرتبط است.

این لنزها دارای طراحی اپتیکی چندناحیه‌ای هستند و هدف آن‌ها فراهم کردن دید مناسب در فاصله‌های مختلف است.

لنز مولتی فوکال برای چه کسانی مناسب است؟

این نوع لنز می‌تواند برای برخی افراد مبتلا به پیرچشمی گزینه مناسبی باشد، اما نتیجه آن به شرایط چشم، نیازهای بینایی، سن، شغل و توانایی فرد برای سازگاری با طراحی لنز بستگی دارد.

بنابراین ممکن است یک مدل مولتی‌فوکال برای یک فرد بسیار مناسب و برای فرد دیگری گزینه ایده‌آلی نباشد.

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی
6. لنز رنگی چیست؟

لنز رنگی برای تغییر رنگ ظاهری چشم استفاده می‌شود.

لنزهای رنگی می‌توانند:

  • بدون نمره باشند
  • دارای نمره طبی باشند
  • برای تغییر جزئی یا کامل ظاهر رنگ چشم طراحی شده باشند

اما یک تصور اشتباه این است که چون لنز رنگی کاربرد زیبایی دارد، پس نیازی به نسخه یا فیت ندارد.

در حالی که CDC تأکید می‌کند لنزهای رنگی و تزئینی نیز وسیله پزشکی محسوب می‌شوند و استفاده از آن‌ها بدون نسخه و فیت مناسب می‌تواند خطر عفونت و آسیب قرنیه را افزایش دهد.

آیا لنز رنگی بدون نمره هم خطرناک است؟

اگر لنز رنگی بدون نمره به شکل نامناسب انتخاب یا استفاده شود، همچنان می‌تواند باعث آسیب چشم شود.

خطرات استفاده نادرست می‌تواند شامل:

  • خراش قرنیه
  • التهاب
  • عفونت
  • زخم قرنیه
  • کاهش بینایی

باشد.

به همین دلیل بهتر است حتی برای لنز صرفاً زیبایی نیز فیت و توصیه متخصص را جدی بگیرید.

7. لنز طبی رنگی چیست؟

لنز طبی رنگی همزمان دو هدف دارد:

  1. اصلاح عیب انکساری
  2. تغییر رنگ چشم

بنابراین اگر فردی هم به اصلاح بینایی نیاز داشته باشد و هم علاقه‌مند به تغییر رنگ چشم باشد، ممکن است لنز طبی رنگی برای او گزینه مناسبی باشد.

البته وجود رنگ یا ظاهر جذاب نباید باعث شود مشخصات فنی لنز نادیده گرفته شود.

8. لنز روزانه چیست؟

لنز روزانه یا Daily Disposable برای یک روز استفاده طراحی شده و پس از خارج کردن از چشم دور انداخته می‌شود.

یکی از مزیت‌های مهم لنز یک‌بارمصرف روزانه این است که کاربر نیازی به نگهداری و ضدعفونی همان لنز برای روزهای بعد ندارد.

FDA نیز لنزهای Disposable را در گروه لنزهایی معرفی می‌کند که برای یک روز استفاده می‌شوند و سپس دور انداخته می‌شوند.

مزایای لنز روزانه

  • عدم نیاز به نگهداری لنز برای روز بعد
  • مناسب برای افرادی که استفاده گاه‌به‌گاه دارند
  • کاهش بخشی از مشکلات مرتبط با رسوب و نگهداری نادرست
  • سادگی بیشتر در استفاده

اما لنز روزانه نیز باید به‌درستی استفاده شود و یک لنز روزانه را نباید برای چند روز نگه داشت یا دوباره استفاده کرد.

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی
9. لنز ماهانه چیست؟

لنز ماهانه برای استفاده در یک دوره مشخص و طبق برنامه تعویض تعیین‌شده توسط تولیدکننده و متخصص طراحی می‌شود.

برخلاف لنز روزانه، لنز ماهانه پس از هر بار استفاده لزوماً دور انداخته نمی‌شود و باید طبق دستورالعمل تمیز، ضدعفونی و نگهداری شود.

FDA تأکید می‌کند برنامه تعویض و استفاده از لنز باید مطابق دستور متخصص و دستورالعمل محصول باشد.

لنز روزانه بهتر است یا ماهانه؟

هیچ پاسخ یکسانی برای همه افراد وجود ندارد.

ویژگیلنز روزانهلنز ماهانه
مدت استفاده از هر لنزیک روزطبق برنامه تعویض محصول، معمولاً یک ماه
نیاز به نگهداریبسیار کمتردارد
مناسب برای استفاده گاه‌به‌گاهمعمولاً گزینه مناسبی استممکن است از نظر هزینه به‌صرفه‌تر باشد
نیاز به محلول و جا لنزیمعمولاً ندارددارد
رعایت بهداشتهمچنان ضروریبسیار مهم

انتخاب بین این دو باید بر اساس دفعات استفاده، شرایط چشم، بودجه و نظر متخصص انجام شود.

10. لنز Extended Wear یا استفاده طولانی چیست؟

برخی لنزها برای استفاده طولانی‌تر از یک روز طراحی و تأیید شده‌اند.

اما نباید تصور کرد هر لنزی را می‌توان هنگام خواب در چشم نگه داشت.

FDA توضیح می‌دهد لنزهای Extended Wear برای برخی برنامه‌های استفاده شبانه یا مداوم طراحی شده‌اند، اما مدت استفاده مجاز به نوع لنز و ارزیابی متخصص مراقبت از چشم بستگی دارد.

خوابیدن با لنزی که برای استفاده شبانه تأیید نشده است می‌تواند خطر عوارض و عفونت را افزایش دهد.

انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی
11. لنز ارتوکراتولوژی یا Ortho-K چیست؟

ارتوکراتولوژی (Orthokeratology یا Ortho-K) روشی است که در آن از لنزهای RGP مخصوص استفاده می‌شود تا شکل قرنیه را به‌طور موقت تغییر دهد.

این لنزها معمولاً در طول شب استفاده می‌شوند و پس از خارج کردن آن‌ها، برخی افراد در طول روز بدون عینک یا لنز دید مناسبی خواهند داشت.

نکته مهم این است که اثر Ortho-K موقتی است و در صورت قطع استفاده، قرنیه به شکل قبلی خود بازمی‌گردد. FDA این روش را عمدتاً برای اصلاح نزدیک‌بینی معرفی می‌کند.

ارتوکراتولوژی یک لنز معمولی برای خرید و استفاده خودسرانه نیست و باید توسط فرد متخصص و آموزش‌دیده انجام شود.

12. لنز اسکلرال چیست؟

لنز اسکلرال (Scleral Lens) نوعی لنز تخصصی است که بخش بیشتری از سطح چشم را می‌پوشاند و روی سفیدی چشم، یعنی صلبیه، قرار می‌گیرد.

این لنزها در برخی شرایط خاص قرنیه و مشکلات پیچیده بینایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

از جمله مواردی که ممکن است پزشک یا متخصص لنزهای تماسی تخصصی را در نظر بگیرد:

  • قوز قرنیه
  • بی‌نظمی قرنیه
  • برخی مشکلات سطح چشم
  • بعضی موارد خشکی چشم

انتخاب لنز اسکلرال نیازمند اندازه‌گیری و فیت تخصصی است و با لنزهای نرم معمولی تفاوت زیادی دارد. در بخش اول این مقاله به بررسی انواع مختلف لنز پرداختیم، در بخش دوم  «انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی 2» به تفاوتها، کاربردها، محاسن و معایب لنزها می پردازیم.

منابع معتبر

یک نظر در “انواع لنز؛ معرفی کامل انواع لنز تماسی بخش 1”

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *